Nhà đầu tư thiên thần: Đầu tư startup không chỉ có tiền P.2

[TheBusinessVietNam] Chính vì vậy, một nhà đầu tư thiên thần phải biết “kiểm soát kì vọng” của mình. Họ cần chuẩn bị thật kỹ những thông tin mình nhận được từ một startup ở giai đoạn đầu. Mô hình kinh doanh, quản lý tài chính, các kế hoạch phát triển thị trường và công cụ tìm kiếm khách hàng... của startup ở thời điểm này rất có thể sẽ thô sơ, không rõ ràng và sẵn sàng như những công ty đã trưởng thành. 

Đó là lý do các startup cần những nhà đầu tư thiên thần giúp họ vượt qua giai đoạn này và mở rộng mô hình dự án. Thay vì sốt ruột về thời gian thoái vốn, họ nên tìm cách làm tăng giá trị của startup bằng cách chia sẻ kinh nghiệm, tư vấn, hướng dẫn họ cách phát triển tư duy, những kỹ năng cần thiết và các mối quan hệ.

 


Qũy đầu tư Next Wave Impace chủ trương xóa bỏ và rút ngắn khoảng cách về giới tính và phân biệt chủng tộc (Ảnh nguồn: NextWaveImpact)


“Hãy tận hưởng niềm vui nhưng thực hành nó một cách nghiêm túc” – TS. Alicia nói về quá trình đầu tư mạo hiểm. Với TS. Alicia, đầu tư mạo hiểm chính là cách để cá nhân đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Bà đánh giá cao những nhà đầu tư thiên thần cẩn trọng trong quá trình đọc và tuyển chọn hồ sơ startup cũng như dành tâm sức trong quá trình thương thảo (due diligent) với các startup.

Từng nghiên cứu lâu năm về tài chính vi mô (micro finance), đầu tư mạo hiểm và startup, TS. Alicia chỉ ra rằng có mối liên hệ tương hỗ giữa thời gian của một người dành cho quá trình thương thảo và đọc hồ sơ với lợi nhuận mà họ thu về được trong tương lai. Không ít nhà đầu tư thiên thần thường chỉ biết bỏ tiền vào một quỹ đầu tư rồi họ phó mặc cho những người quản lý quỹ “muốn làm gì thì làm”. Bản thân bà Alicia Robb, khi mới lập ra quỹ đầu tư Next Wave Impact với 100 nhà đầu tư cùng góp vốn cũng nhận thấy rằng có 20-30% là những nhà đầu tư thụ động và chỉ có 30-40% là tham gia tích cực.

Không cần là triệu phú để trở thành nhà đầu tư thiên thần

Luật pháp Mỹ quy định mỗi người chỉ được dành tối đa 10% thu nhập của mình để đầu tư mạo hiểm. Ít nhất phải bỏ ra 20.000 – 50.000 USD cho mỗi startup ở giai đoạn đầu và đầu tư cho khoảng từ 20-25 startup đồng nghĩa với việc cá nhân đó có thu nhập lên đến hàng triệu USD mỗi năm. Nhưng Alicia Robb không phải là một triệu phú. Vậy bà đã trở thành nhà đầu tư thiên thần như thế nào?

Alicia Robb là người sáng lập quỹ đầu tư thiên thần (angel fund) Next Wave Impact. Trị giá của quỹ hơn 1 triệu USD, khoản vốn đầu tư đến từ 100 cá nhân, mỗi người chỉ đóng góp 10.000 USD và được điều hành bởi một hội đồng gồm 12 người, họ là những nhà đầu tư thiên thần có giàu kinh nghiệm. Alicia gọi đây là quỹ “học qua hành”, khuyến khíchbất cứ ai góp vốn “làm quen” với công việc là “đầu tư mạo hiểm” thông qua hàng loạt các bài giảng online được đăng tải trên internet (trong đó có những bài giảng gói gọn trong năm phút dành cho những người bận rộn và 30 phút cho những người nhiều thời gian hơn) và tham gia trực tiếp lựa chọn hồ sơ, phỏng vấn, thương thảo với startup.

Quỹ Next Wave Impact của bà Alicia dự định sẽ đầu tư cho 15 mô hình startup trong vòng ba năm tới. Alicia cho rằng đây là một mô hình đầu tư mạo hiểm tương đối lí tưởng vì cho phép một nhà đầu tư thiên thần có thể bỏ ra một số tiền nhỏ nhưng vẫn có thể đầu tư cho nhiều và đa dạng các công ty. Hơn nữa, vì chỉ phải gửi một số tiền nhỏ vào quỹ, một cá nhân có thể dành nhiều tiền hơn để đầu tư riêng vào các công ty, con người thuộc lĩnh vực khác mà họ thực sự quan tâm và say mê.

Đừng đầu tư một mình

Trong số 75000 lượt đầu tư thiên thần, chỉ có 13000 lượt được ghi nhận là thông qua các nhóm, quỹ, hiệp hội nhà đầu tư thiên thần ở Mỹ. Tuy nhiên, việc đầu tư theo nhóm có nhiều ích lợi hơn là đầu tư độc lập và đang trở nên phổ biến ở nước này. Mỗi người thường chỉ có chuyên môn về một lĩnh vực, việc đầu tư theo nhóm giúp một cá nhân hưởng lợi ích từ “trí tuệ tập thể” để phát hiện ra những cơ hội đầu tư mới, thậm chí là nằm ngoài lĩnh vực mà cá nhân này quen thuộc, đánh giá rủi ro của một startup từ nhiều góc độ.

Ngoài ra, không một nhà đầu tư thiên thần nào có đủ “ba đầu sáu tay” “chăm sóc” cho hơn 20 công ty, việc đầu tư nhóm giúp cho họ “chia sẻ” đầu việc với các đồng nghiệp, hoặc trong trường hợp khi họ góp vốn vào một quỹ thiên thần thì là san sẻ công việc cho ban quản lý quỹ. Họ chỉ cần lựa chọn và tập trung nhiều thời gian hơn vào startup mà họ thực sự ấn tượng.

Vậy tại sao vẫn có những người chỉ thích đầu tư một mình? “Tôi không biết! Tôi thực sự không biết. Tôi chưa bao giờ đầu tư một mình cả nên tôi không hiểu động lực nào khiến họ làm như vậy”. Alicia Robb nói. “Liệu họ có phải là thích hưởng thành quả một mình không?” . Alicia không loại trừ khả năng này nhưng bà cho rằng “Bạn tưởng rằng bạn chắc chắn công ty này thành công và bạn muốn lấy tất cả. Nhưng thực ra chẳng ai có thể đoán trước được điều gì đâu”.

Hãy đa dạng hóa cộng đồng đầu tư


Ở Mỹ có một hiện tượng gọi là “Homophily” (Tạm hiểu: những người giống nhau thì thích chơi với nhau) và điều này cũng diễn ra trong giới đầu tư. Phần lớn những nhà đầu tư thiên thần và các nhà quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm là những người đàn ông da trắng. Họ chỉ quan tâm đầu tư cho những người sáng lập công ty có đặc điểm tương tự. Vì vậy, không ngạc nhiên khi thực trạng Silicon Valley có một sự phân biệt đối xử nặng nề đối với các CEO  là người giới tính nữ hay những người da màu trong việc tiếp cận vốn. 

Alicia chia sẻ “Chỉ có 2,6% số tiền của các quỹ đầu tư được rót vào những công ty có CEO là nữ. Điều này còn quá vô lý, khi một nửa dân số gặp khó khăn trong việc bước chân vào lĩnh vực kinh tế tăng trưởng nhanh thì mọi người đều thiệt thòi”.

 


Ngay tại vùng đất startup công nghệ lớn nhất thế giới những nhà đầu tư thiên thần đa phần là người da trắng, họ chỉ quan tâm những người sáng lập có đặc điểm tương tự từ giới tính, chủng tộc (Ảnh nguồn: Aptech)


Next Wave Impact của Alicia cũng là một mô hình giúp giải quyết khoảng cách về giới và khoảng cách về chủng tộc trong đầu tư mạo hiểm. Trong đó, những người tham gia góp vốn thuộc “nhóm yếu thế” trong cộng đồng khởi nghiệp bao gồm phụ nữ, những người thiểu số để đa dạng hóa cộng đồng những người khởi nghiệp, rút ngắn khoảng cách phân biệt đối xử về giới tính và chủng tộc trong việc tiếp cận nguồn lực startup. Hiện nay, họ đã đầu tư vào 10 mô hình startup trong đó 9 startup có nữ trong đội ngũ sáng lập, 6 startup có phụ nữ đảm nhiệm vị trí CEO và có ba startup có người thiểu số làm CEO.

Với một hệ sinh thái khởi nghiệp chưa trưởng thành, Việt Nam có lợi thế trong việc tránh được “vết xe đổ” của Silicon Valley bằng cách rộng mở cho nữ giới và những người thiểu số vào cộng đồng nhà đầu tư ngay từ ban đầu.

Một điều khá thú vị đó là equity crowdfunding, một nền tảng công nghệ cho phép ai cũng có thể đầu tư với số tiền chỉ vài USD và nhận cổ phần từ startup lại không được Alicia ưa thích, mặc dù đây cũng là một cách hữu hiệu cân bằng giới và tộc người trong cộng đồng nhà đầu tư và startup. Alicia không công nhận những người đầu tư trên nền tảng này là những nhà đầu tư thiên thần, không phải chỉ vì quá nhiều người chia sẻ cổ phần của startup mà còn vì “đó là một kiểu đầu tư thụ động, không tạo ra giá trị tăng thêm cho startup”.

 

Nguồn: TiaSang

Bài viết cùng chuyên mục
Viettel cùng Vinamilk và VNPT là ba thương hiệu giá trị nhất

Với giá trị 2,5 tỉ USD, Viettel đã trở thành thương hiệu giá trị nhất Việt Nam năm 2017 đẩy Vinamilk xuống vị trí thứ...

Samsung vẫn yên ổn sau nhiều biến cố nội bộ

Người tiêu dùng có vẻ đã tha thứ cho Samsung Electronics. Các nhà phân tích dự đoán con số doanh thu kỷ lục của...

Bình luận
Gửi bài

Thuật ngữ kinh tế

  • Institutional investor – Pháp đoàn đầu tư.

    Một tổ chức đầu tư tài sản riêng hoặc những tài sản do các tổ chức khác uỷ thác nắm giữ. Những nhà đầu tư như vậy thường là các quỹ hưu trí, các công ty bảo hiểm, ngân hàng và...
  • Maturity – Kỳ hạn.

    Thời hạn phải thanh toán trái phiếu và kỳ phiếu.
  • Leverage – Đầu cơ vay nợ.

    Việc một công ty sử dụng tài sản đi vay để tăng lợi suất trên vốn cổ phần của các cổ đông, với hy vọng lãi suất phải chịu sẽ thấp hơn lợi nhuận trên số tiền đi vay.
  • Venture Capital – Vốn mạo hiểm.

    Khoản tài chính cần thiết để bắt đầu một doanh nghiệp, thông thường là các doanh nghiệp mới nhiều rủi ro. Đổi lại vốn, nhà đầu tư được sở hữu một phần doanh nghiệp này. Vốn mạo...
  • Share - Cổ phần

    Cổ phần là phần vốn nhỏ nhất của công ty cổ phần. Vốn điều lệ của công ty cổ phần được chia thành nhiều phần bằng nhau được gọi là cổ phần.  
Len dau trang